Εκπαιδευτικό υλικό 3ου σεμιναρίου κατάρτισης της Σ.Θ.Δ.

Το επιμορφωτικό σεμινάριο “Διαχείριση και προστασία της Μεσογειακής φώκιας Monachus monachus”, αποτελεί το τρίτο από μια σειρά επτά (7) αντίστοιχων, τα οποία υλοποιούνται στο πλαίσιο λειτουργίας της Σχολής Θαλάσσιας Διατήρησης (Marine Conservation School) του έργου Life MareNatura (WP4). Φορέας διοργάνωσής του υπήρξε ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής – Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., σε συνεργασία με την Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας – MOm.

Σκοπός του σεμιναρίου ήταν η παροχή, σε μέλη της Ειδικής Ομάδας Θαλάσσιας Διατήρησης (M.C.T.F.) και του προσωπικού του Ο.ΦΥ.ΠΕ.ΚΑ., εξειδικευμένων γνώσεων και δεξιοτήτων, των απαιτούμενων για την αποτελεσματική διαχείριση και προστασία της Μεσογειακής φώκιας, για την ουσιαστική συμβολή στη διατήρηση του πληθυσμού της.

Κατά τη διάρκεια των τριών (3) εβδομάδων θεωρητικής και πρακτικής κατάρτισης, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα και τη Μακρόνησο, στην Αλόννησο και στην Κάρπαθο, αξιοποιήθηκε εκπαιδευτικό υλικό το οποίο κάλυψε τις παρακάτω βασικές θεματικές ενότητες σχετικές με το είδος Monachus monachus:

Για κάθε θεματική ενότητα που συγκροτεί τη δομή του εκπαιδευτικού υλικού του σεμιναρίου, το οποίο είναι διαθέσιμο μέσω της παρούσας ιστοσελίδας, παρέχονται:

εισαγωγικά στοιχεία,
εκπαιδευτικοί στόχοι,
εισηγητές/τριες,
ανάλυση,
παρουσιάσεις/PPTs
πηγές περαιτέρω πληροφόρησης,
ερωτήσεις γνώσεων.

Θεματική Ενότητα 1: Στοιχεία βιολογίας και οικολογίας

Στην ενότητα δίνονται οι βασικές πληροφορίες που αφορούν στην παγκόσμια εξάπλωση και κατανομή του είδους, στα μορφολογικά χαρακτηριστικά των ατόμων, καθώς και στον κύκλο ζωής και την οικολογία του.

Επιδιώκεται η απόκτηση μιας σαφούς εικόνας της γεωγραφικής εξάπλωσης της Μεσογειακής φώκιας καθώς και του θαλάσσιου και παράκτιου περιβάλλοντος που απαιτεί για να επιβιώσει, των χαρακτηριστικών της με βάση την ηλικία και το φύλο, των σταδίων της ζωής της καθώς και της διάκρισης της χρήσης των ενδιαιτημάτων για την αναπαραγωγή και ανάπαυσή της.

Εκπαιδευτικοί στόχοι

Αναγνώριση των μορφολογικών χαρακτηριστικών του είδους
Περιγραφή του αναπαραγωγικού κύκλου του είδους
Προσδιορισμός των βασικών περιοχών εξάπλωσης και των κρίσιμων περιβαλλόντων επιβίωσης του είδους
Κατανόηση της χρήσης των ενδιαιτημάτων του είδους

Εισηγητής

κ. Κοεμτζόπουλος Κίμωνας

Παρουσιάσεις (PPTs)

Μεσογειακή φώκια – Βιολογία, οικολογία

Θεματική Ενότητα 2 Πιέσεις και απειλές

Στην ενότητα περιγράφονται οι σημαντικότερες πιέσεις και απειλές της Μεσογειακής φώκιας και δίνονται πληροφορίες αναφορικά με τα αίτια που τις προκαλούν.

Γίνεται διάκριση και ανάλυση των ανθρωπογενών και φυσικών αιτιών που επηρεάζουν την επιβίωση του είδους, προκειμένου να κατανοηθεί ο τρόπος με τον οποίο οι ανθρώπινες δραστηριότητες και οι φυσικές διεργασίες αλληλοεπιδρούν, δημιουργώντας ένα σύνθετο πλέγμα πιέσεων που απειλούν το είδος.

Στόχος είναι η παρουσίαση του θεωρητικού πλαισίου που βοηθά στην κατανόηση των παραγόντων που έχουν συμβάλει στη σημαντική μείωση των πληθυσμών της Μεσογειακής φώκιας.

Εκπαιδευτικοί στόχοι

Αναγνώριση των κύριων ανθρωπογενών και φυσικών απειλών του είδους
Κατανόηση των μηχανισμών μέσω των οποίων οι ανθρώπινες δραστηριότητες επηρεάζουν τη συμπεριφορά, την αναπαραγωγή και την επιβίωση του είδους.
Αξιολόγηση του βαθμού σημαντικότητας της κάθε απειλής

Εισηγητές

κ. Κοεμτζόπουλος, κ. Δενδρινός

Παρουσιάσεις (PPTs)

Μεσογειακή φώκια – Πιέσεις, απειλές και προστασία

Θεματική Ενότητα 3 – Παρακολούθηση, διαχείριση και προστασία

Στην ενότητα, αναλύεται το σύνολο των στρατηγικών, μεθοδολογιών και θεσμικών πλαισίων που διέπουν την προστασία και διαχείριση της Μεσογειακής Φώκιας στον ελληνικό χώρο. Παρουσιάζεται η διαχρονική εξέλιξη της επιστημονικής μεθοδολογίας και των πρακτικών παρακολούθησης του είδους στη χώρα, μέσα από τις τεχνικές και μεθοδολογικές παραμέτρους που χρησιμοποιούνται.

Παράλληλα, περιγράφεται το Εθνικό Σύστημα Παρακολούθησης και Διαχείρισης Εκβρασμών Θαλάσσιων Ειδών Πανίδας, το οποίο καθορίζει σαφείς διαδικασίες και αρμοδιότητες. Επίσης, παρουσιάζεται η εξέλιξη των προσπαθειών για την προστασία της Μεσογειακής φώκιας στην Ελλάδα, οι οποίες οδήγησαν στη διαμόρφωση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το είδος.

Σε επίπεδο διαχείρισης πεδίου, δίνεται μια ολοκληρωμένη εικόνα των διαχειριστικών προκλήσεων και των δράσεων που απαιτούνται για την προστασία της φώκιας, εστιάζοντας στον κρίσιμο ρόλο των Διαχειριστών των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών. Αναλύεται το πλαίσιο προσαρμοσμένης διαχείρισης και διατήρησης του είδους, με ειδική αναφορά στο Εθνικό Πάρκο Σποράδων, το οποίο αποτελεί το σημαντικότερο καταφύγιο του στη χώρα.

Περιγράφεται η πρωτοβουλία της Monk Seal Alliance της διεθνούς συμμαχίας χρηματοδοτικών και περιβαλλοντικών οργανισμών, καθώς και η εθνική εκστρατεία Seal Greece, ως παραδείγματα καινοτόμων συνεργασιών για την ενίσχυση της προστασίας των κρίσιμων βιότοπων. Τέλος, παρέχονται βασικές κατευθυντήριες οδηγίες και κανόνες ασφαλούς συμπεριφοράς που πρέπει να ακολουθούνται σε περιπτώσεις παρατήρησης, διάσωσης ή παρακολούθησης ζωντανών ατόμων Μεσογειακής φώκιας, τόσο στη θάλασσα όσο και στη στεριά.

Εκπαιδευτικοί στόχοι

Ανάλυση της επιστημονικής παρακολούθησης του είδους
Περιγραφή σταδίων ενός διαχειριστικού σχεδίου δράσης
Εξήγησητου Εθνικού Σχεδίου Δράσης και του Συστήματος Διαχείρισης Εκβρασμών
Παρουσίαση της πρωτοβουλίας Monk Seal Alliance και της Seal Greece
Περιγραφή των βασικών οδηγιών και κανόνων παρατήρησης, διάσωσης και παρακολούθησης των ατόμων του είδους

Εισηγητές/εισηγήτριες

κ. Παξινός, κ. Κοεμτζόπουλος, κ. Δενδρινός, κα Αδαμαντοπούλου, κα Τούντα, κ. Μπάτζιος, κα Ψαρομανωλάκη, κ. Τσιάκαλος, κ. Βογιατζής, κ. Δημητριάδης, κ. Laurent Sourbes, κ. Ιωσηφίδης, κα Auriane Pertuisot

Παρουσιάσεις (PPTs)

Το μέλλον της φώκιας – Εθνικό Πρόγραμμα Παρακολούθησης

Επιστημονική παρακολούθηση Μεσογειακής φώκιας

ΦΕΚ Εκβρασμών – Εθνικό σύστημα παρακολούθησης εκβρασμών θαλάσσιων ειδών πανίδας

In Situ παρακολούθηση με τεχνητά μέσα. Από τη θεωρία στην πράξη

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Μεσογειακή φώκια

Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές και προστασία απειλούμενων ειδών. Η οπτική ενός διαχειριστή, με έμφαση στο Seal Greece

Εθνικό Πάρκο Σποράδων

Προστασία του είδους στην Ελλάδα. Επιτυχίες και ελλείψεις

Monk Seal Alliance & Seal Greece: innovative collaborations for species and habitat protection

Διάσωση και περίθαλψη Μεσογειακής φώκιας

Τεχνικές παροχής πρώτων βοηθειών / περίθαλψης σε ομοίωμα Μεσογειακής φώκιας